กินคอลลาเจนไดเปปไทด์ นวัตกรรมบำรุงอาการข้อเข่าเสื่อม

โรคข้อเข่าเสื่อม (Knee osteoarthritis) เป็นโรคที่เกิดจากความเสื่อมสภาพของข้อเข่าโดยเฉพาะกระดูกอ่อนผิวข้อ ซึ่งทำให้เกิดอาการเจ็บปวดและการอักเสบในบริเวณข้อเข่า อาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ ไม่ว่าจะเป็นจากกรรมพันธุ์ จากอายุที่เพิ่มมากขึ้น จากน้ำหนักตัวที่มากเกินไป จากการใช้งานที่ทำให้ข้อเข่าต้องรับแรงกดมากเกินไปเป็นประจำ เช่น นั่งพับเพียบ นั่งขัดสมาธิ นั่งยอง หรือจากพฤติกรรมที่ก่อให้เกิดอาการบาดเจ็บบริเวณข้อเข่า เช่นการออกกำลังกายที่ผิดวิธี และมักพบในเพศหญิงมากกว่าเพศชาย โดยเฉพาะหญิงวัยหมดประจำเดือน สาเหตุดังกล่าวจะไปกระตุ้นกระบวนการอักเสบ และกระบวนการทำลายคอลลาเจนบริเวณกระดูกอ่อนตามข้อ จนนำไปสู่อาการข้อเข่าเสื่อมเรื้อรังได้ในอนาคต

ในปัจจุบัน มีการพยายามหาหนทางในการป้องกันและรักษาโรคข้อเข่าเสื่อมด้วยวิธีการต่าง ๆ มากมาย เช่น การใช้ยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) เพื่อลดอาการอักเสบบริเวณข้อ การใช้สารคอนโดรโพรเทคทีฟ (chondroprotective agents) ที่จะไปกระตุ้นการทำงานของกลุ่มเซลล์กระดูกอ่อนผิวข้อ และทำการยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ที่ทำลายกระดูกอ่อนผิวข้อเพื่อช่วยชะลอการเสื่อมของข้อต่อการใช้กลูโคซามีน (glucosamine) ร่วมกับคอนดรอยติน(chondroitin) เพื่อช่วยบำรุงและชะลอการเสื่อมของกระดูกอ่อนผิวข้อ อีกวิธีที่กำลังเป็นที่นิยมในปัจจุบันก็คือ “การกินอาหารเสริมกลุ่มคอลลาเจนไดเปปไทด์” ซึ่งเป็นคอลลาเจนที่ร่างกายดูดซึมและนำไปใช้เสริมสร้างคอลลาเจนใหม่ทดแทนได้ดีที่สุดโดยมีความปลอดภัยสูงและไร้ซึ่งผลข้างเคียง

คอลลาเจนไดเปปไทด์ คือคอลลาเจนในรูปแบบที่ร่างกายนั้นสามารถดูดซึมได้ง่ายและนำไปใช้ซ่อมแซมร่างกายส่วนที่สึกหรอได้โดยตรง ไม่ว่าจะเป็นผิวหนัง เส้นเอ็น เส้นผม เนื้อเยื่อเกี่ยวพัน รวมไปถึงเอ็นยึดกระดูก ขึ้นกับร่างกายว่าจะนำไดเปปไทด์ดังกล่าวไปสร้างคอลลาเจนชนิดไหน เช่น ถ้าหากเรากินคอลลาเจนไดเปปไทด์แล้วร่างกายดูดซึมไปสร้างคอลลาเจนชนิดที่ 1 ก็จะไปช่วยเหลือในส่วนของผิวหนัง เส้นเอ็นยึดกระดูก และผนังหลอดเลือด แต่ถ้าหากกินแล้วร่างกายดูดซึมไปสร้างคอลลาเจนชนิดที่ 2 ก็จะไปช่วยเหลือในส่วนของกระดูกอ่อนผิวข้อ

ด้วยเหตุผลดังกล่าวทำให้การรับประทานอาหารเสริมกลุ่มคอลลาเจนไดเปปไทด์นั้นเป็นที่ยอมรับ และมีงานวิจัยจากวารสารวิชาการหลายฉบับออกมาพูดถึงในประเด็นนี้มากมาย ซึ่งเป็นไปในทางเดียวกันว่าการกินคอลลาเจนไดเปปไทด์นั้นสามารถบำรุงอาการข้อเข่าเสื่อมได้ โดยมีการศึกษาในคอลลาเจนไดเปปไทด์คู่กรดอะมิโนโพรลีน-ไฮดรอกซีโพรลีน (Pro-Hyp) พบว่าคู่กรดอะมิโน Pro-Hyp นั้นมีบทบาทในกระบวนการกระตุ้นการทำงานของเซลล์สร้างกระดูก (Osteoblasts) ในขั้นต้น รวมไปถึงมีบทบาทในการควบคุมที่ระดับยีน (Gene expression) ของการสังเคราะห์โปรตีนกลุ่มส่งเสริมการสร้างเซลล์สร้างกระดูก นอกจากนี้แล้วคู่กรดอะมิโน Pro-Hyp นั้นยังสามารถกระตุ้นการสร้างโครงข่ายคอลลาเจนชนิดที่ 1 รวมไปถึงเซลล์กลุ่มโครงสร้างที่ทำหน้าที่ในการเคลื่อนไหว (lamellipodia) ในบริเวณเส้นเอ็นยึดกระดูกอีกด้วย ทำให้มีคำแนะนำมากมายว่าการกินคอลลาเจนไดเปปไทด์นั้นอาจมีประโยชน์ต่อการเสริมสร้างความแข็งแรงของกระดูกได้ เพราะนอกจากไปกระตุ้นการทำงานของเซลล์สร้างกระดูกแล้วร่างกายยังสามารถนำไปสังเคราะห์เป็นคอลลาเจนชนิดที่ 1 ซึ่งเป็นส่วนประกอบสำคัญอย่างหนึ่งในกระดูกได้อีกด้วย นอกจากนั้นยังช่วยเสริมสร้างเส้นเอ็นและโครงสร้างที่ช่วยพยุงข้อเข่าให้แข็งแรง และใช้เป็นสารตั้งต้นในการสังเคราะห์เป็นคอลลาเจนชนิดที่ 2 ซึ่งเป็นส่วนประกอบหลักของกระดูกอ่อนผิวข้อได้จึงอาจมีบทบาทในการช่วยชะลอความเสื่อมสภาพของข้อเข่า โดยต้องทำร่วมกับการปรับลดความเสี่ยงอื่นๆที่จะทำให้เกิดภาวะเข่าเสื่อมด้วย

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

Yoshifumi Kimira, Haruka Odaira, Kaho Nomura, Yuri Taniuchi, Naoki Inoue, Sachie Nakatani, Jun Shimizu, Masahiro Wada, and Hiroshi Mano. 2017. Collagen-derived dipeptide prolyl-hydroxyproline promotes osteogenic differentiation through Foxg. BioMed Central 22:27. DOI: 10.1186/s11658-017-0060-2
Kentaro Ide, Sanai Takahashi, Keiko Sakai, Yuki Taga, Tomonori Ueno, David Dickens, Rosalind Jenkins, Francesco Falciani, Takako Sasaki, Kazuhiro Ooi, Shuichi Kawashiri, Kazunori Mizuno, Shunji Hattori, and Takao Sakai. 2021. The dipeptide prolyl-hydroxyproline promotes cellular homeostasis and lamellipodia-driven motility via active β1-integrin in adult tendon cells. Journal of Biological Chemistry 297(1). DOI : https://doi.org/10.1016/j.jbc.2021.100819
Roland W. Moskowitz. 2000. Role of Collagen Hydrolysate in Bone and Joint Disease. seminars in arthritis and rheumatism 30: 87-99. DOI: 10.1053/sarh.2000.9622
Hunter Hsu and Ryan M. Siwiec. 2021. Knee Osteoarthritis [Internet]. accessible from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK507884/